Wintertijd in Spanje: waarom blijft de klok veranderen terwijl de politiek ervan af wil?
In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober gaat Spanje over op de wintertijd. Om 03.00 uur wordt de klok één uur teruggezet naar 02.00 uur. We krijgen dus een uur extra slaap. Het wordt ’s ochtends eerder licht, maar ook ’s avonds eerder donker.
Voor Nederlanders die in Spanje wonen of hier overwinteren, is het een vertrouwd ritueel. Toch klinkt de vraag steeds vaker: waarom draaien we de klok eigenlijk nog twee keer per jaar heen en weer? En hoe staat het met de plannen om daar definitief mee te stoppen?
Vooruit in het voorjaar, achteruit in het najaar
De regel is eenvoudig: op de laatste zondag van maart gaat de klok één uur vooruit. Dat betekent dat we een uur slaap verliezen, maar ’s avonds langer daglicht hebben. Op de laatste zondag van oktober gaat de klok weer een uur terug. Dan krijgen we dat uur terug en wordt het ’s avonds eerder donker.
In Spanje gebeurt de omschakeling op het vasteland en de Balearen om 03.00 uur in de nacht, terug naar 02.00 uur. Op de Canarische Eilanden vindt de verandering een uur eerder plaats.
De wintertijd blijft vervolgens gelden tot 28 maart 2027, wanneer de klok weer vooruitgaat.
Waarom zijn we ooit met zomer- en wintertijd begonnen?
Het idee achter de zomertijd is om het daglicht beter te laten aansluiten op de momenten waarop mensen actief zijn. Als de klok in het voorjaar vooruitgaat, is het ’s avonds langer licht. Dat zou het gebruik van kunstlicht kunnen verminderen en mensen meer tijd geven voor activiteiten na het werk.
Het idee om de dagindeling aan het daglicht aan te passen, bestaat al eeuwen. De eerste moderne invoering van zomertijd vond plaats tijdens de Eerste Wereldoorlog, toen landen brandstof wilden besparen. In de jaren zeventig werd de regeling in veel Europese landen opnieuw ingevoerd, mede vanwege de oliecrisis.
Maar de oorspronkelijke gedachte staat inmiddels ter discussie. We gebruiken energie anders dan vroeger, onder meer door zuinigere verlichting en moderne apparatuur. Bovendien kan minder energie voor verlichting samengaan met meer gebruik van verwarming of airconditioning. Hoeveel er daadwerkelijk wordt bespaard, hangt af van het land, het seizoen en het gedrag van mensen.
Daarom is het niet vanzelfsprekend dat de klok verzetten tegenwoordig nog een grote energiebesparing oplevert.
Spanje wil ermee stoppen, maar waarom gebeurt het nog niet?
In oktober 2018 hield de Europese Commissie een openbare raadpleging over het afschaffen van de halfjaarlijkse klokwisseling. Daarop kwamen ongeveer 4,6 miljoen reacties binnen. Van de deelnemers was 84 procent voor het beëindigen van de klokwisseling.
Dat cijfer klinkt overtuigend, maar er is een kanttekening: het ging om een vrijwillige raadpleging en niet om een representatieve steekproef van alle inwoners van de Europese Unie.
In maart 2019 stemde het Europees Parlement voor het beëindigen van de halfjaarlijkse klokwisseling. Toch kwam de regeling niet tot een definitief einde. De lidstaten in de Raad van de Europese Unie moesten het nog eens worden over de aanpak. Dat is tot op heden niet gebeurd.
In oktober 2025 kondigde de Spaanse premier Pedro Sánchez aan dat Spanje opnieuw op Europees niveau zou aandringen op het afschaffen van de klokwisseling. Hij stelde dat de energiebesparing beperkt is en dat het verzetten van de klok de biologische ritmes van mensen verstoort.
Toch verandert er dit weekend niets aan de bestaande regels. Zolang de Europese besluitvorming niet is afgerond, blijft Spanje de klok in maart en oktober verzetten.
Bronnen: Europese Commissie – zomertijd en Raad van de Europese Unie – seizoensgebonden klokwisseling.
Wat zou er gebeuren als Spanje de klok niet meer verzet?
Dat hangt vooral af van welke tijd het land permanent zou kiezen. “De wintertijd is eigenlijk de standaardtijd. De zomertijd is een tijdelijke aanpassing waarbij de klok een uur vooruit wordt gezet, zodat het ’s avonds langer licht blijft.”
En hoe zit het met de gezondheid?
Het verzetten van de klok kan tijdelijk invloed hebben op het slaapritme. Vooral de overgang naar de zomertijd, wanneer mensen een uur slaap verliezen, kan voor sommige mensen lastig zijn. Ook bij de overgang naar wintertijd moet het lichaam zich aanpassen aan een andere verdeling van licht en donker.
Licht speelt een belangrijke rol bij onze biologische klok. Daarom kijken deskundigen niet alleen naar energiebesparing, maar ook naar slaap, gezondheid en de invloed van ochtend- en avondlicht.
Dat betekent niet dat de klokwisseling bij iedereen ernstige gezondheidsproblemen veroorzaakt. De effecten verschillen per persoon. Wel is het een van de redenen waarom het systeem al jaren ter discussie staat.
Wanneer gaat de klokwisseling eindelijk verdwijnen?
Dat is voorlopig niet duidelijk. Het Europees Parlement heeft zich al in 2019 uitgesproken voor afschaffing, en Spanje heeft aangegeven opnieuw actie te willen ondernemen. Maar zonder overeenstemming tussen de Europese instellingen en de lidstaten blijft de huidige regeling van kracht.
Voorlopig zetten we de klok dus gewoon weer terug. Zondag krijgen we een uur extra slaap, maar de discussie over de zomer- en wintertijd is nog lang niet voorbij.
En wat vinden Nederlanders in Spanje? Is het voor jou vooral prettig dat het in de zomer lang licht blijft, of zou je liever het hele jaar dezelfde tijd aanhouden? JaveaNieuws hoort graag hoe de lezers hierover denken.
