Een alarmerend bericht verspreidt zich momenteel razendsnel door de Spaanse media: de CIA zou Europese landen hebben gewaarschuwd voor een mogelijke Russische droneaanval op Spanje, Frankrijk en Italië, vanaf wat men noemt “een schaduwvloot” in de Middellandse zee.
Maar hoe hard is dat nieuws eigenlijk?
Is Spanje daadwerkelijk gewaarschuwd voor een Russische aanval? Staat er binnenkort een drone boven de Costa Blanca? Of wordt een reële veiligheidsdreiging groter gemaakt dan de feiten op dit moment rechtvaardigen?
Wij zochten uit wat er werkelijk bekend is.
## Het verhaal begon bij El Mundo
De berichtgeving is afkomstig van de Spaanse krant El Mundo. Volgens een artikel van journalist Xavier Colás zouden Amerikaanse inlichtingendiensten informatie hebben gedeeld met Europese landen over een mogelijk Russisch scenario.
Daarbij zou Rusland drones vanaf commerciële schepen in de Middellandse Zee kunnen lanceren richting doelen in Spanje, Frankrijk of Italië.
Het gaat volgens de berichtgeving niet om een grote militaire aanval met honderden vliegtuigen of raketten. Het geschetste scenario draait om relatief kleine drones die bijvoorbeeld een luchthaven, haven of andere kritieke infrastructuur zouden kunnen treffen, beschadigen of tijdelijk buiten gebruik stellen. Dat klinkt behoorlijk serieus. Maar er is een probleem.
De CIA heeft het zelf niet publiek bevestigd
Er is geen openbaar CIA-document waarin deze waarschuwing wordt bevestigd. Ook heeft de Spaanse regering de specifieke waarschuwing niet publiek bevestigd. De Europese Commissie zei op 24 september dat zij de berichtgeving kende, maar benadrukte dat zij niet op de hoogte was van een concrete CIA-waarschuwing over deze specifieke mogelijke aanvallen. Dat is een belangrijk verschil. Want “de CIA waarschuwt Spanje voor een Russische aanval” klinkt als een officieel vaststaand feit. Wat we publiekelijk daadwerkelijk hebben, is een bericht van een Spaanse krant dat zich baseert op inlichtingenbronnen.
Frankrijk zegt zelfs: die waarschuwing hebben wij niet gekregen
En hier wordt het verhaal nog interessanter. De Franse president Emmanuel Macron ontkende op 24 september dat de CIA Frankrijk voor een dergelijke Russische droneoperatie had gewaarschuwd. Hij zei dat Frankrijk geen dergelijke waarschuwing van de CIA had ontvangen.
Ook de Italiaanse minister van Defensie Guido Crosetto ontkende dat de gemelde waarschuwing door concrete informatie werd ondersteund. Dat betekent niet automatisch dat de oorspronkelijke berichtgeving onjuist is. Inlichtingeninformatie is per definitie niet volledig openbaar. Maar het betekent wel dat we voorzichtig moeten zijn met de kop: “CIA waarschuwt voor Russische droneaanval op Spanje.”** **Op dit moment is dat publiekelijk niet onafhankelijk bevestigd.
Dus: is het fearmongering?
Niet helemaal.** **En juist daar zit de belangrijkste nuance.
De specifieke CIA-waarschuwing is onbevestigd. Maar de Europese Commissie heeft inmiddels een speciaal Europees actieplan tegen dronebedreigingen opgesteld. Met andere woorden:
De dreiging is niet helemaal uit de lucht gegrepen, maar een concrete aanval op Spanje is daarmee nog niet aangetoond.** **Daarnaast hebben verschillende Europese landen de afgelopen periode te maken gehad met drones, luchtruimschendingen en andere activiteiten die door Europese regeringen en veiligheidsdiensten aan Rusland zijn gekoppeld.
Ook Spanje is niet volledig afzijdig.
Het Spaanse ministerie van Defensie is momenteel actief betrokken bij de versterking van de NAVO-luchtverdediging aan de oostflank.
Op 22 september werden bijvoorbeeld twee Spaanse F-18’s vanuit Estland ingezet om een Russisch surveillancevliegtuig te identificeren en te escorteren nadat het zonder transponder en zonder vluchtplan boven internationale wateren vloog.
Het toestel heeft daarbij geen Ests of ander NAVO-luchtruim geschonden.
Dat is geen Russische aanval op Spanje.
Maar het laat wel zien in welke veiligheidsomgeving Europese landen momenteel opereren.
En dan is er nog de Russische ‘schaduwvloot’
Misschien is dit voor Spanje zelfs interessanter dan het verhaal over één mogelijke droneaanval. Daarbij wordt beschreven dat drones mogelijk vanaf schepen kunnen worden ingezet. En Spanje heeft een enorme kustlijn, belangrijke havens en kritieke infrastructuur aan de Middellandse Zee. Het scenario is dus technisch niet onmogelijk.
Dat is iets anders dan zeggen dat het gaat gebeuren.
Moeten we ons in Jávea zorgen maken?
Op basis van de informatie die nu openbaar is: nee, er is geen concrete aanwijzing dat Jávea of de Costa Blanca als specifiek doelwit is aangewezen.** **De berichtgeving noemt Spanje als mogelijk doelwit, maar geen specifieke stad aan de Costa Blanca. Er is ook geen aangekondigde aanval, geen datum en geen publiek gemaakte lijst van doelwitten. Voor inwoners van Jávea is er daarom op dit moment geen reden om uit deze berichtgeving de conclusie te trekken dat er binnenkort Russische drones boven de Arenal zullen vliegen. Dat zou een stap zijn die de beschikbare informatie niet ondersteunt.
Bovendien heeft Frankrijk de specifieke waarschuwing ontkend en Italië heeft eveneens afstand genomen van het bericht.
Voor inwoners van Jávea betekent dat voorlopig vooral: geen paniek, wel geïnformeerd blijven.
